LO VOCABOLARI DEL PORANHENC

[Norm]

Fai dui ans e mes que la ben fòrta passion per la lenga de mac quatres personas de Poranh a determinat un efect contajos, e a portat al mens vints personas a partecipar a la costruccion dal vocabolari del Poranhenc.

Es emportant remarcar que cadun, mai o mens abo una quarantena-cinquantena d’ans sus las espalas, representa un depositari de la lenga mai anciana, perquè d’abituda parla en Poranhenc, mas sobretot, encara, abo un de familha (lo ‘chè, la nòna o un barba abo 80 - 90 ans, e ben apòst de testa!) que conois tanben las paraulas mai vielhas .

Un ajut emportant an donat aquilh que son anats, já da joves, a trabalhar en França e que eira retornon d’istat a la maison de familha. I a d’aquesti que arcòrdon tanben exprecions desmentiaas e pòlon confermar l’apartenencia al territòri de Poranh d’una o n’autra paraula.

D’efect, i a la possibilitat de far un trabalh precis, perque lhi contròls encroseats son fàcils, e deguna exprecion es estaa tengua sensa la conferma de tres - quatre personas , abo la preferencia per l’ arcòrd de lhi vielhs.

Per exemple, es curios trobar, particolarment en la faissa de las roaas e pichòts vilatges pus arambats a la montanha, paraulas típicas de las formas proverbialas (ont normalment se pòlon trobar exprecions decò despareissuas en la parlaa vidanta), coma "pricar" per dir parlar (e ren simplement predicar), "chabra" per l’abituala "crava" de lhi país en cavon de las valadas, e quarque bòts paraulas pas atenduas coma "miòla" o, en lhi teches dapé de Beuse, "meòla"; ben estranh per lo país tradicionalment conoissut coma "lo país del fròle"!.. a testimoniança que lo piemontès, per nombroses paraulas, s’es impausat per lo comerci en temps pituest recents.

D’autres bòts venon fòra paraulas comunas abo la vesina val Vermenanha, coma "scros"per dir spòrc, e sovent paraulas occitanas coma "mor" per morre, "quèra" per caira , "òu" o "òura" per eira, abo la particolaritat des formas derivaas (lo Poranhenc s’agrada de parlar estrech e lest!) "piròu" per un moment passat da gairee, "aròu" per un un moment que deu encara venir.

En argoments seleccionats, es probabilment pus facil trobar exprecions vielhas adobraas en lo territòri alpenc occitan.

En aquò, semelhon emportantas las paraulas dels mals e quarqua paraulas del còrps uman.

Associacion Culturala GAI SABER

[Po]

OUSITANIO VIVO - Anado XXV - n° 11 - dezembre 1999 - N° 240