Sien vers la fin de l’an e es temps de bilanç, pas sus lo XX sècol, mas mai modestament sus çò que las valadas an ofèrt aquest’an a nosautri joves estagiaris. Parlem pas d’estages de dança ò musica organisats das associacions privadas, mas di cors prepausats dai projects locals droberts a tuchi aquilh que avion l’interés de conoisser mai e mielh la lenga e la cultura d’òc o lo sumi de trabalhar sus lo nòstre territòri, dins la nòstra lenga. Entre aquisti cors, que prepausem en òrdre cronològic, un dai mai interessants es estat Esprit de frontiera, que a portat a Pouranh un cors vertaderament multimedial: avem agut la presencia dal critic musical Andrea Dani qu’a fach una Introducion a lhi sons e a las paraulas de l’Occitània, dal linguista Luca Quaglia qu’a parlat de La lenga de lhi trobadors, e dal grop Gai Saber qu’a presentat lo siu novel CD que donava lo titol a l’entièr cors. Interessanta es estada decò la projeccion dai tres films de Michel Gayraud Trobadors, Flamenca e La chanson de la crosada.

A abril Dario Anghilante e Gianna Bianco an tengut lo cors de primièr nivel de Lectura e escrichura en lenga d’Òc a Venascha; dins lo mesme period an prepausat a Dronìer lo cors de Conversacion en lenga d’Òc, ocasion decò per conòisser un baron de mond qu’era interessat a descobrir aquesta lenga e aquesta cultura. Es inutil navisar que cado cors es finit abò una cina "conviviala" que nos a vists chantar e dançar sensa vergonha!

Dins l’estiu las ocasions se son multiplicadas e lo project Occitan lenga viva a prepausat dins las valadas Varacha, Maira e Gès percors destinats a un public ben diversificat dins lhi siei interés. Avem agut lo gròs astre d’aver a Dronier, coma docent dal cors de Lectura e escrichura en lenga d’Òc (II nivel), lo catalan Xavier Lamuela, professor a l’universitat de Tolosa; totjorn de l’autre costat son estats lhi docents de l’estage de tecnicas d’animacion organizat a Robilant abò lo titol: "Pensar la musica e la dança dins las valadas occitanas". Renat Jurié nos a acompanhat a la descoberta d’una diferenta mentalitat e maniera de chantar e de dançar; Yves Rousguisto nos a donat un baron d’idèas interessantas per l’animacion a las mainatges en demostrant que tuchi lhi objects quotidians an una pròpria sonoritat sus la quala es possibil e amusant trabalhar.

En Val Varacha, per lo project INTERREG II Mistà: istoria, art e fe dins las valadas dei Marqués de Saluces , Lea Antonioletti e Fredo Valla an tengut lo percors de formacion per "Operators culturals per beni artistics e naturalistics", donant a lhi 25 estagiaris (ianlai) l’ocasion de conòisser lhi monuments e lhi ambients mai preciós dal territòri entre Grana e Po e de se confrontar abò especialistas de giornalisme, Internet, marketing.

Lo moment conclusiu das activitats estivas es estat lo Seminari Plurilinguisme: una riquessa da potensiar que a portat a Dronìer rapresentants prestigiós: Elettra Crocetti da la Val d’Aosta, Majda Gergolet e Magda Visentin das escolas slòvenas dal Friuli, Philip Hammel dal Centre Aprene de Besiers. Dins aquesta ocasion, a la presencia das autòritats localas e regionalas, es estat presentat decò lo risultat de la sperimentacion linguistica-pedagògica sus lhi projects Occitan Lenga Viva, Paratge e Escambi: per nosautri estagiaris es estada la conferma que abo un baron de volontat e de determinacion es possibil trabalhar –e ben!- sus lo nòstre territòri.

Dins l’auton es començat un autre cors de Lectura e escrichura (I nivel) a Rocavion: la Val Vermenanha a partecipat abo entusiasme a las leiçons de Dario e Gianna…Es interessant navisar que ent’aqueste cors eron presents elements de ben quatre grops de musica occitana (cinc abò l’ensenhaire!): un senhal que lhi musicistats an vertaderament comprés que la musica es la maniera mai simpla e immediata per far passar la lenga, subretot ai joves. Contemporaneament son partits dui cors beissons en Val Varacha e en Val Vermenanha: parlem dal Viatge en Occitània que cada setmana a prepausat a Fraisse o a Rocavion conferensas sus la literatura, la lenga, la musica e tot çò qu’es la cultura d’òc.

Naviso qu’avem agut decò l’ocasion d’anar dins l’autre costat: per qualqu’un a travérs la partecipacion a lhi cors de formacion BAFA, per autres-coma ieu a lh’estages d’immersion linguistica a Besiers: e avem decò participat a la nòstra primièra –e sperem pas dernièra- amassada de l’I.E.O. a Marselha!

Las ocasions de creissença culturala e umana son estadas vertaderament numerosas e chal subretot navisar que lhi cors organisats son estats per nosautri praticament "a cost zero" e que se son passats finalament sus lo nòstre territòri. Per aquilh que sovent dison que dins las valadas se passa jamai ren…

Rosella Pellerino

OUSITANIO VIVO - Anado XXV - n° 10 - nouvembre 1999 - N° 239