Lo Gai Saber dins lhi País Bas
Frisa-Occitania: la festa s’espandis
Under oan myn finster
Sit in fügeltsje
De hiele nacht sjong it
Sjong it syn lietDenant de ma fenèstra
I a un aucelon
Tota la nuech chanta
Chanta sa chançon
Semelha impossible, mas sus la telaranha se pòl trobar decò un pichòt lexic occitan-frison (http://perso.wanadoo.fr/ostal.sirventes/frisa.htm), e una traduccion de «Se chanta»! A ran de la mar del Nòrd viu, dins lo territòri di País Bas, una pichòta comunitat de 600.000 personas que parla aquesta anciana lenga germanica, normalament adobraa dins las escòlas e utilizaaa dins las administracions.
Frisa: es lo país ont es anat a prepausar sa música e a portar un pauc de cultura occitana lo Gai Saber, partit de Poranh lo 20 de setembre per arribar a Drachten. Tota n’autra atmosfera d’aquela de la Amsterdam multietnica, vila del monde globalizat, mas tetun metròpòli a mesura d’òme. Lhi frisons aimon la calma de la mar, lo vent que bofa sus aquesta tèrra sensa montanhas, la tranquillitat de un rescontre amb lhi amís dins lhi nombroses “pubs” del país, a beure birra blonda.
Gent tranquilla, fin tròp per nosautres, que avèm un pauc de montanha mas decò un pauc de mar mediterránea dins nòstre sang.
Mas decò per lhi frisons arriba, qualque bòt, lo moment de la fèsta. E alora tot chambia. Dins l’estructura perfècta del teatre ciutadan de Drachten i a n’amplificacion e un servici tecnic de bòn livèl, mas sobretot un bar ont se pòl masque beure, e pas manjar, coma es tradicion dins aquest país. E alora lhi Frisons perdon lor tranquillitat canhosa, e començon a parlar, a balar, se laisson transportar dins la frenesia del ritme, una man a menar la dança del companh (o la companha), l’autra ambe un gobelet de birra jamai vuèid. E la fèsta s’espandis d’un còp, la vuelha de s’amusar estrambòrda tuchi, e la comunitat frisona, normalament abituaa a sa musica corala, lenta, arsonanta de las ondas e del soflais de sa mar, s’eslança dins lhi pas de las corentas e di rigodons, que fasèm pas deguna fatiga a mostrar, fins al som de la nuech.
Lo jorn après, es tota n’autra música : dins una glèisa catòlica prepausem lhi trobadors occitans, e la mesma gent que lo jorn denant avia fach lo diaol a quatre dins lo teatre, ara escota amb atencion, s’informa, demanda, seguis l’aspèct mai sabent de la nòstra musica, curiosa de coneisser una tradicion e una cultura que percep esser fòrta e raiçaa, e que, decò dins la societat globalizaa de las vilas grandas multietnicas, se pòl presentar amb vitalitat e prepausas nòvas; coma lo frison, lenga de cultura e de tradicion, ma sobretot lenga de comunicacion a tuchi lhi livèls de la vida sociala.
As it sjongt wat it sjongt
Sjongt it net foar my
It sjongt foar myn leafste
Dy’t fier by my wei isSe chanta que chante
Chanta pas per ieu
Chanta per ma mia
Qu’es al luènh de ieu
Alex Rapa e Maurizio Giraudo
OUSITANIO VIVO - Anado XXIX - n° 09- outoubre 2002 - N° 271