Da l’intervencion de Mariano Allocco a la Festa de Paratge a Pradievi, lo 6/7 2002
Es l’ora de començar a far política

PARATGE a de dimension, d’objectius, d’ambicions e de perspectivas que lo plaçon dins aqueste contèxt. Paratge, na paròla anciana, utilizaa en maniera determinaa, richa de significacions, vòl recuperar aquelas energias umanas que son pas masque latentas dins nòstras valadas.

L’an passat, durant l’inauguracion d’Espaci Occitan, aviu anonciat que de mai de ‘n cant la s’avertia la necessitat de n’elaboracion política. Aquò vòl èsser Paratge, e ne ‘n aver parlat alora, dins aquel luec e dins aquela ocasion, es pas estaa na chausia casuala!

PARATGE, ESPACI OCCITAN, EUROCONGRÈS, son consequents a na dimension europèa de la realtat occitana, rapresenton de vistas diferentas de ‘n mesme sòlid, son de tròç co, de compausants que se plaçon dins un projècte arquitectural lïat e consequent a na lectura auta de l’agregacion occitana, dimension ente van collocats l’agir nòstre, lo nòstre territòri e nòstri interès.

ESPACI OCCITAN, luéia física e entitat institucionala al dedins des valadas, ente las institucions localas se retròbon per concertar las accions, per comprene coma recuperar d’energias e coma crear de sinergias, luéia que deu trobar la fòrça d’èsser referiment intèrn, se dubrent vèrs lo territòri, mas decò referiment extèrn, devenent n’espaci d’agregacion institucionala e n’espaci de concertacion.

Chal ren que dermentiem, en après, que lo nom ESPACI OCCITAN es estat prononciat lo primier bòt a Barcelona, en plaça de Sant Jaume, dins lo palatz de la Generalitat, en 1997.

EUROCONGRèS 2000, ret d’eveniments organizats, que reünís e assòcia tot lo territòri, qu’ímplica e buta en relacion tuchi lhi membres de la societat civila, rapelant totas las valors identitàrias per donar d’alen e de visibilitat de livèl europèu al nòstre agir.

PARATGE rapresenta aquò qu’al era per nosautri un tòc mancant per metre a comun denominator nòstras energias, per ipotizar de nòvas estrategias que nos pòrten al delai de na simpla gestion de l’ordinari.

PARATGE es naissut per volontat de la joventut des valadas, e garda vèrs la Region Piemont, mas vòl decò s’associar e collaborar abo totas las regions de tot “l’espaci occitano-catalan”. Es, donc, vèrs tot aquest airal que vuelh lançar n’apèl fòrt e clar: partem de valors ancianas per recuperar la fòrça necessària per construïr un futur possible! dintrem ensem dins aqueste juec en unient nòstras intelligenças, fòrças, energias!

Bèl Parlar, Cortesia, Paratge, aquò es la cultura que nos lïa. Ilhs son d’instruments, e solinho la paròla instruments, eficaç e robusts, que pòlon far agregar nòstras energias.

Lo desvolop pòl ren se basar sus d’apròchis primitius o sal pensier feble. Polem ren s’aprochar a aquò de na maniera ingènua. Lo desvolop es basat sus de rapòrts de fòrça, sus la concertacion, se l’empenh personal e collectiu.

Las valadas occitanas rapresenton n’oportunitat per la Region e pòlon juar en ròtle fòrt al dedins dal “sistèma Piemont”, en se plaçant coma naturala zòna de transicion e de racordament entre aquesta region e la vasta zòna de l’ ”Espaci Occitano-Catalan”, entre las regions que son lo còr de l’Arc Latin. Las valadas, da problèma, pòlon devenir n’oportunitat.

La chal, però, per aquò far, que tuchi pilhem consciença de la question e que tuchi se butem a trabalhar per sobrar na lògica de gestion dal poder que plaça las valadas dins un ròtle marginal e ininfluent dins lo contèxt regional.

La renaissença des valadas sarè possibla masque en implicant tuchi lhi membres de la societat e totas las ressorças dal territòri, en començant d’aquela mai importanta: aquela umana.

Las valadas occitanas son na part integrata e indispensabla per realizar un “sistema Piemont” fòrt e competitiu, ente ilh sie reconoissua pariera dignitat a tuchi lhi membres. Per aquò: PARATGE!

D’aquò, parlo en pensant al territòri. Nos chal cerchar de pactes nòus, de nòvas alïanças!

Nos chal salhir di confins de na revendicacion de dimension masque culturala, bòna, sovent, e profichosa masque a d’interès extèrns que nos vòlon al de fòra di juecs importants!

Lo trabalh cultural es estat, segur, útil per nos far comprene çò que siem, per nos far prene consciença de nòstre èsser, mas la chal ren que nos embarme dins de bòinas, en nos laissant al de fòra de la gestion dal poder.

Es arribaa l’ora de començar a far, activament, de política!

Bò! aüra nos chal començar seriosament a far nos mesmes de política! E PARATGE es pròpi n’espaci d’elaboracion política, e ren, coma s’entend de bòts, n’autra associacion culturala sal territòri!!!

Las dimensions dal nòstre agir, van collocaas al dedins de tot l’espaci Occitano-Catalan. Dins aqueste sens, vai interpretaa la presentacion dal projècte PARATGE que fasarèm lo 20 de julh venent disn lhi Pirenèus, a Vielha.

Lhi subjèctes si quals trabalhar son tanti. Començo a vos ne ‘n presentar qualqu’un...

OLIMPÍADAS

Pòlon ren èsser masque las Olimpíadas de Turin! Se fasarèn, en tot cas, dins las valads occitanas e nos trabalharèm per crear las condicions necessàrias per presentar la realtat occitana dins sa reala dimension: na realtat culturala, econòmica, política, territoriala, istòrica e projectuala.

Las Olimpíadas rapresenton, donc, n’ocasion per agregar lo territòri e per lhi donar na visibilitat excepcionala.

A setembre, PARATGE presentarè sa propòsta per rejónher aquest objectiu.

Aicí prepausem qu’al sie Espaci a se charjar dal ctot aquò, perqué aquest apuntament puesche devenir n’oportunitat segura per tuchi nosautri.

LENGA

Aquò qu’es mai important, al es que sus aqueste tèma las institucions se parlon. Sustot las doas Províncias devon privilegiar lhi rapòrts abo las institucions per çò qu’al es de l’aplicacion de la lei nacionala 482. Chal que escotetz çò que vos an da dire las Associacions, mas chal, mai que tot, que decidetz ensem as institucions, e Espaci es lo luec de racordament institucional just perqué la lei sie corrèctament aplicaa. De pus, en fasent parier, òm polarè s’aprochar al problèma en mesma maniera dins las doas Províncias.

Nos solinhem, però, abo fòrça, que la lenga deu èsser instrument de comunicacion foncional a la dimension territoriala occitano-catalana, a la portada di tèmas da reglar, al caràcter dal messatge da transmetre e as energias que volem plaçar sal champ de l’operativitat. La lenga es la clau, mas chal tenir còmpte que deu èsser na clau que fonciona per durbir de pòrtas semenaas se ‘n territòri ben grand.

Salhem, finalament, de l’apròchi dialectològic a aqueste problèma, per passar a aquel, ben mai foncional, de caràcter lingüístic. Chalaria que comencesson a far aquò da l’aut, lhi academicians: es mai que mai necessària na càtedra de lenga e literatura occitana dins la Facultat de Letras de l’Universitat de Turin.

D’exemples foncionants d’aquò n’i a un fum: òm pense a l’Autònoma de Barcelona, a l’Universitat de Tolosa-Lo Miralh, a la Paul Valery de Montpelhier... òm polaria prene de contactes abo de realtats culturalas acadèmicas já existentas per construïr na propòsta que fonze las basas per n’apròchi a la lenga foncional a çò que nos chal, decò per donar la paròla a na política de desvolop eficaç dins la quala nos creiem fòrtament.

CULTURA

La cultura, la tradicion son fondament d’identitat istòrica e la pauretat de tradicions se reflechís en pauretat de pensier e de volontat, en dificoltat decisionala e en imprevesibletat comportamentale.

Quora lhi chambiament de na civiltat son evidents, ràpids, e ven, per consequença, elaborat n’egal chambiament cultural, ren per totas las zònas dal territòri sal qual s’evidéncia aquela civiltat lo passatge se realiza en maniera ren dolorosa e naturala.

Las popolacions qu’estan arreire, que manifeston de velocitats mai lentas d’aprendiment o de condivision des nòvas valors, las societats, decò, d’aquestas zònas mantenon enraïzaa dins lor ànima la cultura precedenta e, butaas derant a de nòus scenaris, venon a se trobar dins de situacions contradictòrias: la lhi a, donc, de soferença e de fatiga.

Aquesta situacion pòl èsser consideraa ‘n problèma o pòl devenir n’oportunitat. Aquò la depend da l’apròchi e da la vuelha de “continuar a viure” qu’aquestas popolacions exprimon: es aquesta la situacion ente la qual se tròbon las valadas occitanas dins la Província de Coni.

Per PARATGE, la cultura es n’instrument fòrt per agregar las volontats de tuchi lhi indivídues e per adreçar vèrs d’objectius comuns e partajats las energias que son presentas, a fin d’aviar un procès de desvolop positiu que done de perspectivas de renovament acceptablas e interessantas.

VALORIZACION DES RESSORÇAS

Territòri, aiga, bòscs, ressorças umanas... sus chasque question se trobem derant a n’esfruchament ren foncional a lh’interès locals. Sus aquò, s’empenharèm abo granda atencion a partir de l’auton venent.

Un exemple des questions que nos regardon de mai es donat da la lei Galli qu’es estaa subia dal territòri. Aüra se trobem dernat a n’autra nòva accion que, coma Paratge, examinarèm atentivament: çò es l’interessament regional vèrs la construccion de bacins de sèrvas d’aiga dins nòstras valadas per resòlver lo vielh problèma de la manca d’aiga sufisenta per la plana.

POLÍTICA

Nòstre territòri presenta tuchi lhi problèmas típics des Tèrras Autas d’Euròpa e nosautri siem filhs de na cultura que nos lïa a la mediterrànea. Sus aquestas basas, nos chal definir n’estrategia dins la chausia des accions e des allïanças, decò per adreçar nòstra accion e l’encairar dins na projectualitat d’ensem, visibla e partajabla.

Es al dedins d’aqueste contèxt que vai consideraa l’accion de Paratge, laboratòri europèu ben fonzaa dins las realtats localas, perqué localament vai cerchat un nòu pacte regional per poler far que la montanha d’òc sie ‘n tròç important dins un “sistèma Piemont” da renovar.

L’ocasion es ben presenta: nos es donaa da la redaccion de l’Estatut dal Piemont.

Las ressorças de basa lhi son e decò las oportunitats, perqué nòstre territòri es ren masque zòna marginala de montanha, mas comprend decò na zòna ai pès di monts, abo de vilas coma Pinairòl, Barge, Salutz, Buscha, Draonier, Caralh, Bueves, Mondví, qu’es en tren de se transformar en “vila espandia”.

Donc, nos chal comprene ensem quala sie la maniera per transformar aquest airal en zòna de collegament entre luéias abo na granda marginalitat e la plana.

Per far aquò, chal que siem escotat dins las reünion ente se pilhon las decisions importantas al regard dal nòstre territòri: per aqueste motiu demandem qu’òm cree ‘n collègi electoral per la region lingüística e culturala d’òc, prepausant de constituïr un conselh di Presidents des Comunitats de Montanha des valadas occitanas en esperant qu’Espaci Occitan devene l’espaci dal racordament per na política de desvolopament vèrs la quala nos volem s’engatjar factivament.

PARATGE rapresenta ren absoluament n’accion isolaa, mas se plaça dins un contèxt sempre mai viu, conscient de sas fòrças e abo objectius que se definisson de na maniera sempre mai clara e precisa.

Aquò es segur, per nosautri, e volariem que lo foguesse súbit per tuchi: Paratge sa ente vòl arribar, ben clarament.

Me plai fenir aquesta mia intervencion encà ‘n bòt abo las paròlas de Pèire Cardenal: “non vòlh voler volatge que ‘m vòlv e ‘m vir mas voluntats, mas lai ont mos vòls es volats”. E aque cèrchen de nos destraire da lhi objectius que se siem donats.

Mariano Allocco

OUSITANIO VIVO - Anado XXIX - n° 07- lui 2002 - N° 269