LA CAIRO DE L'ERETIC Qui fai de terrorisme en çò nostre?

Abó lhi temps que corren chaleria anar plan a adobrar la paraula "terorisme", mas totun, vist que vòl pei sempre dir semenar la paur e la confusion, pòl anar ben per aquestas consideracions sus aquò que se passa en çò nòstre.

Demando perdon e misericòrdia se me laisso anar e manteno ren una promessa qu’avio fach a mi e a tuchi aquilhi que trabalhen en positiu, per bastir e ren per demolir. M’ero propongut de ren responder as provocacions e laissar que l’aiga passe que totun çò que contia es lo trabalh qu’es fai e la semença qu’òm spantia abó l’entencion que pòrte de bòns fruchs, mas la marieisa(1) que salh(2) fòra da qualqui personatges de l’occitanisme o provençalisme m’a fiacat la resistença.

Laisso perder tot çò qu’es l’acaniment envèrs Ousi-tanio Vivo e la bonanima dal MAO (que fai ben comòde de mantenir en vida per poler lhi escupir sus) e la passion per l’entrionament(3) des organizacions occitanistas " la componente laica ... la componente cattolica ... la componente nazionalista ...". Mas es de l’intolerança sus la grafia e vèrs aquò que se passa dins lo territòri occitan que diserei doas paraulas.

Coma tuchi pòlen veire Ousitanio Vivo es la soleta organizacion que, tant per lo jornal que per lhi libres publicats utiliza, sensa far deguna guèrra, doas grafias: la "clàssica" adobraa en tota l’Occitània e aquela "escolo doou Po" adobraa ren que dins las Valadas. Donc la lh’a pòst per tuchi, aquilhi qu’an una mira(4) mai locala de documentacion e aquilhi que vòlen se far léser e capir en tot lo territòri de la lenga d’òc. Per contra lhi talebans de la grafia, en parlant de la Lei 482/99 "Norme in materia di tutela delle minoranze linguistiche storiche", pretenden que la soleta grafia da utilizar per l’ensenhament de nòstra lenga a l’escòla sie aquela Escolo doou Po.

Lo rasonament que lhi a aquí es clar: l’occitan a pas lo drech de far aquò qu’an fach totas las autras lengas, italian, francés, ecc..... e aver de reglas lenguísticas e gràficas únicas que permeten decò un livèl de comunicacion mai larg. Non, l’occitan deu restar ben devidut en dialectes que vivaren encara per qualqui anets e lhi braves talebans auren l’onor d’èsser estats lhi derriers testimònis d’una lenga qu’es mòrta.

Un’autra busiardaria: "dins lhi cors de lenga se mòstra una lenga qu’es pas des valadas ...". Lhi corsistas san qu’es pas parelh, aquí se fai d’occitan alpenc en cerchant tuchi ensem de valorizar la richessa de nòstra lenga.

Dins nòstras valadas la lh’a na varietat granda (sobretot de prononcia) e escriure dins na maniera normalizaa (que vòl dir abó de reglas) fai en maniera que tuchi pòssen se capir.

Ousitanio Vivo es ben orgolhiosa d’aver publiat de libres en grafia "clássica" e en "escolo doou Po", coma lo formidable "Lou saber – Dizionario enciclopedico dell’occitano di Blins" de Giovanni Bernard. Es un trabalh preciós e prestijós que nos ajua a coneisser mielh aquel bèl occitan e tota la cultura d’aquel país. De trabalhs com’aquel ne’n chalaria un per país e nosautri siem prest a lhi publiar en que se sie grafia.

Ensoma, siem onestes. A l’escòla, volem-co escriver l’occitan dins na maniera fonètica per totas las variantas de chasque país? E coma fasem se avem una o doas escòlas per valada ente lhi escolans arriben da 10 país diferents? E coma comuniquem per escrich entre totas las valadas e abó l’Occitania granda? La solucion es clara e la veiem dins mai qu’un "jornal occitan" de nòstras valadas: escriure en italian ben normalizat.

O qualqu’un pensa de far passar una normalizacion (qu’es obligaa per fòrça de causas) sensa lo dir? Nosautri siem mai francs, lo disem e la portem coma propòsta sal territòri.

Na causa es la preciosa testimoniança dal passat, n’autra causa es la prospectiva da donar per lo deman, se òm vòl ne’n donar. Nosautri siem pas ni per folclorizar nòstra cultura ni per s’apasiar(5) a museïfiar lo bèl temps passat.

D’autri fan de terrorisme renegant la paraula "occitan", la bandiera occitana, l’apartenença des nòstras valadas a l’Occitània, e se smatasseen sus la question que las comunas se son reconeissuas occitanas e la gent, de mai en mai, es orgolhosa de son identitat occitana que l’ajua a valorizar la sia tèrra, sa cultura, sa lenga, las sias ressorças e la sia economia.

Es passaa una Lei de l’estat que dona de prospectivas a la populacion des Valadas Occitanas, nosautri avem collaborat a la far salhir, la respectem e avem l’entencion de la far aplicar per lo ben de nòstra gent. Las comunas des valadas an aculhit la Lei abó entusiasme e sperem que se donen da far per l’utilizar.

Lhi nostri talebans façon las lors polèmicas "contra tot", nosautri travalhem "per", que lo trobem mai plasent, fruchós e jaiós.

Dario Anghilante

(1) cattiveria; (2) esce; (3) ingabbiamento; (4) obiettivo; (5) accontentarci.

OUSITANIO VIVO - Anado XXVIII - n° 9 - outoubre 2001 - N° 260