VAL MAIRO
UN JARDIN ALPENC
Es possible de coneisser una valada dins las sias mai interessantas caracterìsticas naturalas a travèrs un pichòt jardin botànic?
Es aquesta l'esfida que a donat l'idèa per la creacion dal "Jardin naturalìstic Val Maira" a La Ròcha.
Naissut da una collaboracion entre la Comuna de La Ròcha e la Comission Scientìfica del CAI, seccion de Draonier, aqueste progect a en prevision un temps de realizacion sus tres ans, mas j‡ encuei se pòl començar a veire la sia estructura.
Es localizat dreire lo champ esportiu, un liòc accessible a tuchi, dins un airal de campanha e montanha.
Lo visitaire, en chaminant per lo jardin, se tròba a contact abò lhi diferents ambients de la valada: la campanha, lhi crests, lo lac, lo riol, lhi jardins rochos des montanhas, lo pastural.
L'espaci es mai o mens organizat da la variacion de tres aspects fondamentals: la vegetacion en relacion a situacions de microclima e de altituda, las ròchas per la conformacion geològica de la valada, la presencia de l'òme abò l'esfruchament de la natura, es a dir qu'icì venon rapresentats, a travèrs obgects e panèls d'explicacion, lhi mai importants e coneissuts mestiers dal territòri.
Drant d'anar via, doas curiositats naturalisticas donon l'areveire al torista: "la mostra vegetala" facha sus lo diferent cicle de dubertura des flors ental jorn, e lo "vial odoròs", una reculhia de plantas aromàticas de la valada.
Donc un jardin botànic a tuchi lhi efects que, coma nos di Enrico Collo, un de lhi ideators, ven aüra escrich uficialament dins la lista di jardins botànics italians. Mas pas masque! Aquesta experiència vòl decò èsser un liòc de collaboracion abò las escòlas per portar las mainaas a un respèct e un interessament per l'ambient e tot cò que i a a l'entorn. Pr'aquò es prevista la partecipacion des escoliers de La Ròcha a plantar las pichòtas plantas e a las curar e en mai d'aquò, i a la disponibilitat a ospitar, se tròba pas un'autra lueia dignitosa en valada, "L'erbari des plantas de l'auta valada" un trabalh en tres lengas, latin-italian-occitan, a livèl professional, de lhi escoliers de l'escòla mesana d'Estròp, que cònta jà tres ans de recercha, reculhia, conservacion, catalogacion, explicacion.
Nos resta d'autre que augurar una bòna reussia esperant que la Comuna de la Ròcha, prenent ispiracion da la lei 482/99 e da la realizacion de progects coma Mistà, realise lhi panèls explicatius en italian e occitan.
Gianna Bianco
OUSITANIO VIVO - Anado XXVIII - n° 6- junh 2001 - N° 257