PLASER DE LA LENGA

Plaça e plaser de la lenga: aqueste lo nom de l’estage organizat dal Centre de Formacion professionala Occitan de Besiers an’aquel ai partecipat la tresena setmana de març abo una vintena d’ensenhaires des escòlas Calandretas. A la debuta Philip Hammel, director dal Centre Aprene de Besiers, a fach notar abo sodisfaccion coma a la taula foguesson presents "lhi moderns occitans": de fach, las nòstras originas eren ben diferentas, abo joves de la França e de l’Itàlia, mas decò de l’Algeria e dal Mozambic, chascun abo sas experienças e competenças. Pr’aquò avem cerchat de tirar aquel plaser dal titol decò da l’auvir e parlar pas masque l’occitan, mas totas las lengas rapresentaas, per entrar da bòn, pas simplament dins l’atge dal bilinguisme, mas dal plurilinguisme. Chasque jorn avem agut de presentacions de lecturas (fachas da nosautres) abo contes e poesias en italian, portuguès, arabe (demandatz-me pas una revirada!), e dins totas las variantas occitanas, decò aquela des valadas. Aquesta a fòrça agradaa lhi miei companhs, que se son prepausats de venir ben leu a coneisser de persona lo nòstre territòri: benleu l’an que ven, en occasion d’un autre estage que, per lo premier viatge, se polerè passar dins l’Occitània italiana. Un gròs espaci es estat reservat decò a las discutias sus l’empleg e la "gestion" de la lenga: Domergue Sumien a parlat de la normativizacion come de "l’aisina del plaser", en disent que la nòrma es pas de purisme ni d’academisme, mas que, per las lengas minorizadas, la nòrma es un estrument de renfortiment e liberacion: aquelas pas normalizaas, qu’an pas d’usatge fixat per escriure o per estre ensenhaas, son lengas sensa defensa. S’es decò marcat lo concept que la nòrma es pas l’uniformizacion: las convencions tecnicas d’ortografia son purament convencionalas e an la tòca de donar mai foncionalitat a la lenga. Fin finala, la nòrma garantís la libertat de lexic e de registre e permet d’utilizar totas las variantas dialectalas, da l’occitan estandardizat a lo sotdialècte dal pichòt villatge.

Dins l’estage, avem decò rescontrat òmes e fremas qu’emplegon dins la vita viventa la lenga occitana: aquò es estat interessant sobretot per lhi regents de Calandretas, acostumats a emplegar la lenga sovent masque dins l’"airal protect" de l’escòla. Entre aquesti personatges, fòrça popolar son estats lhi vinharons que son venguts a parlar del biais de menar la vinha e de far lo vin un viatge e encuei: las tastadas qu’an seguit lors intervents se son prolonjaas e mai qu’un de nosautres a apreciat e remerciat lo dur trabalh de la terra…

Coma auretz comprès, nosautres estajaires avem pilhat a la letra lo títol dal seminari e nos siem dediats a tuchi lhi plaser que da la lenga polien sortir: parlar e chantar mas decò minjar e beure… Entre botalas, aisinas, òmes e vinhas se son debanaas las nòstras leiçons qu’an truchat decò argoments pratics: es lo cas dal talhièr de cusina ont, sota la supervision de Mirelha Braç, avem pariat, abo nòstras pichòtas mans, un repais laugìer de banha chauda, aiòli, "bruschetta" e causas parelh…L’espaci que nos a auberjats a contribuit a crear un bòn aire: de fach l’estage s’es passat a Marselheta de Carcassona, en aquò de lo Relais Occitan "Le Beauvoir", estructura qu’Anita Canonica e Jean-Louis Cousin an creat abo gust, respect e un baron de trabalh dins una maison de vinharon dal XIX sègle.

Per ieu, l’ocasion mai preciosa es estat lo rescontre abo dui poetas coma Miquèl Decòr e Alan Roch: lo prumier a portat la sia experiença dins la transmission de la poesia a las mainaas; lo second, abo la sia "vis oratoria", nos a ofert una velhaa de poemas e contes qu’es acabaa abo aquel qu’es devengut, dins aquilhi jorns, lo nòstre imperatiu categòric: "si l’alfabet era de vin, tot lo monde sabìa legir"…

OUSITANIO VIVO - Anado XXVII - n° 4 - abril 2000 - N° 244