LO CHAMIN NOVÈL

Aquesti vèrs da "Profession trobadour" de Patric, famós chantaire de l'Occitània granda, da solets, nos dison çò que se passa, ent'aqueste moment dins nòstras valadas!

Lh'occitans, un pòble que pòl pus far a menc de prendre consciéncia de son orìgina, de sa lenga, que pòl pus s'estremar dreire la maniera de dir " sabio pas ren!", se son retrobats sande 26 de febrier a Rocavion per festetjar la lei que nos reconois coma minorança istòrica sal territòri italian.

"Perquè Rocavion?", qualqun polaria se demandar; Rocavion perquè lo sendic d'aqueste país e la popolacion de la val Vaermenanha son istats lhi primiers que, quora se parlava de la lei ferma al senat, an creiut dins son passatge e já pensavon a la serada per la festetjar, mas sobretot perquè, an compres l'importancia de se far sentir a livèl uficial.

Una jornaa fòrta: la vuelha de se confrontar, de conoisser, la curiositat, la jai per esser arribats finalament a l'obiectiu.…. tot aquò a boujat un baron de gent (centenas e centenas de personas de totas generacions) e a permetut a aquela jornaa de devenir 'na bòina entre lo vielh e lo novel.

E lo novel s'es verament truchat 'bo la man ent'la reunion que s'es tengua dins la sala comunala, l'apres mesjorn.

Ici, a la presencia di rapresentants dal govern italian, coma lo ministre L. Turco, lhi onorevols Maselli, Besostri,e d'autres encara, de l'Assessor a la montanha R. Vaglio, de Bretzigar, president del Bureu Europeu des lengas menc espandias, di rapresentants de l'Occitània granda e d'autras minoranças, e de nombros administrators locals, lo sotsegretari d'Estat, Lucien Caveri, encharjat dal govèrn italian de l'aplicacion de la lei sus las minoritats lingüisticas a afermat l'importancia de començar a trabalhar per realizar de chambiaments emportants: l'estat a reconoissut la minorança, aüra es lo pòble occitan que deu far lo rest, val a dir, començar a se far sentir coma pòble.

Tot aquò se pòl mac far dins 'na maniera soleta: trabalhar! Trabalhar verament coordenats per reportar la lenga dins lo monde occitan, per recuperar çò que i a uech cents ans que sobreviu a las batalhas las mai potentas! Trabalhar per reconquistar un poder econòmic des valadas. La novela dralha da prendre nos la fan veire las administracions que an començat a se ocupar de la question occitana: es pus lo moment des associacions dal territòri, es lo moment de 'na pilhaa en charja da part des elegits! Son las comunas des valadas que devon demandar l'aplicacion de la lei, drant tot, abo la deliberacion ente se declaron "Comuna occitana". Sarè l'escòla a dover s'ocupar de la transmission de la lenga, de l'estòria, de la cultura.

Nos, Occitans d'Itàlia, avem 'na gròssa chança que nos a portat ben de simpatia, val a dir lo fach que dapé avem 13 milions d'Occitans dins lh'estat francés e espanhòl e la larjor e l'importancia d'aquesta Occitània parelh granda l'a ben facha entreveire R. Lafont 'bo ses paraulas de 'na meravilhosa musicalitat! Donc siem pas solets, siem pas una pichòta minoritat, mas, sobretot, avem pas intencion de restar barrats dins nòstras valadas!

E aquesta frairança dins nòstre pòble, s'es ben truchaa decò lo sera, a la festa dins "La bocciofila" que a vist impenhats detzenas e detzenas de sonaires de totas las valadas, reunits sot la direccion de Sergio Berardo que an fach dançar un baron de gent vengua un pauc dempertot per poler dir tuchi ensemp "Aqueste bòt avem ganhat!".

Gianna Bianco

OUSITANIO VIVO - Anado XXVII - n° 3 - mars 2000 - N° 243